Skały osadowe

SKAŁY OSADOWE.

Skały osadowe powstają przez osadzanie się zwietrzałych i przetransportowanych mechanicznie, bądź chemicznie cząsteczek innych istniejących skał. Czynniki atmosferyczne oraz klimatyczne oddziaływując na skały poprzez zmiany temperatury, ogrzewanie wskutek zmiennego nasłonecznienia, działanie wody, wiatru i organizmów powodują ich rozpad. Intensywność rozpadu zależy od charakteru skały, warunków klimatycznych i rzeźby terenu. Czynniki fizyczne powodują rozpad skał na okruchy, czynniki chemiczne zaś prowadzą do rozkładu minerałów.

Znaczna część zwietrzeliny jest transportowana wodami (rzeki, morza, wody opadowe), wiatrem, lodowcami, w terenie zaś gdzie występują znaczne różnice wzniesień przemieszcza się grawitacyjnie. Forma transportu produktów wietrzenia decyduje o charakterze tworzonej skały osadowej:

– składniki okruchowe są transportowane w formie trakcji,

– składniki ilaste są transportowane głównie w formie zawiesiny.

– składniki chemiczne są transportowane w postaci roztworu jonowego.

Zmniejszenie siły nośnej ośrodka transportującego, bądź zmiana jego stanu fizyczno-chemicznego powoduje gromadzenie się osadów, które zależnie od miejsca osadzenia dzielą się na lądowe i morskie.

Proces tworzenia się skał osadowych obejmuje następujące elementy:

– wietrzenie skaty macierzystej,

– transport okruchów-przeważnie wodny,

– osadzanie,

– lityfikację i diagenezę, czyli twardnienie osadu wskutek cementacji, kondensacji osadu i rekrystalizacji.