Łupliwość minerałów

W preparatach mikroskopowych (płytki cienkie lub preparaty proszkowe) łupliwość minerałów ujawnia się, w odpowiednich przekrojach, obecnością równoległych linii. Gdy łupliwość ;est doskonała równoległe linie, zwykle długie, są rozmieszczone gęsto obok siebie; przy łupliwości mniej wyraźnej linie są krótsze : w większej od siebie odległości. Łupliwość w dwóch kierunkach można zaobserwować w mikroskopie, nawet na małym ziarnie, w odpowiednich przekrojach, a także zmierzyć kąt między płaszczyznami łupliwości. W preparatach proszkowych okruchy minerału o wyraźnej, zwłaszcza doskonałej łupliwości, mają nieraz zarysy ziarn ograniczone prostymi równoległymi.

Niewiele tylko kamieni szlachetnych ma łupliwość. Minerały 3 dobrej łupliwości, mogące łatwo ulec uszkodzeniu, nie nadają się Jo sporządzania ozdób. W diamencie występuje łupliwość cztero-płaszczyznowa, równoległa do ścian ośmiościanu, którą można wykorzystać do podzielenia okazu. Dawniej, gdy nie umiano przepiłowywać diamentów, nieregularne większe okazy przełupywano według płaszczyzn łupliwości, doszlifowując je następnie do żądanych form brylantu. Podobnie i topaz wykazuje łupliwość w kierunku prostopadłym do słupa pionowego, co można wykorzystać przy podziale kamienia.

Dobrą łupliwość mają również rzadko spotykane kamienie szlachetne o dużej wartości — euklaz i kunzyt. Szlifowanie tych kamieni nie jest łatwe. Przy silniejszym uderzeniu zdarzają się wypadki pęknięcia kamienia wzdłuż płaszczyzny łupliwości. Niekiedy wzdłuż tych płaszczyzn powstają drobne, niemal niewidoczne szczeliny i spękania, do których może się dostać powietrze. Spękania te uważane są za skazy obniżające wartość kamienia.

Niekiedy obecność wyraźnej łupliwości może być pomocna przy określaniu rodzaju kamienia, np. po doskonałej łupliwości topazu można odróżnić jego niebieskawe odmiany od podobnego z wyglądu akwamarynu.

Jeżeli jakiś minerał ma łupliwość, to stanowi ona istotną cechę występującą zawsze, we wszystkich kryształach danego minerału. Odmienny charakter ma spotykana rzadko w świecie minerałów oddzielność, zwana nieraz fałszywą łupliwością. Gdy pewne minerały zostaną poddane naciskowi, uzyskują własność łatwiejszego oddzielania się w pewnych kierunkach, co przypomina łupliwość. Własność ta występuje jednak tylko u tych minerałów, j które uległy naciskowi, nieobecna jest u innych kryształów tego samego minerału. Takie płaszczyzny oddzielności przypominającej łupliwość występują w kryształach wtórnie zbliźniaczonych.

Oddzielność występuje nieraz u kryształów korundu, które zostały zbliźniaczone równolegle do płaszczyzny romboedru lub do płaszczyzny podstawowej. Podobne zjawisko występuje również nieraz u minerałów o budowie pasowej, np. u granatów.

W strukturach niektórych minerałów brak jest płaszczyzn , szczególnie gęsto obsadzonych atomami lub jonami. Minerały takie nie mają łupliwości. Należy do nich m.in. kwarc. Minerały nie mające łupliwości rozpadają się pod działaniem czynników mechanicznych nieprawidłowo, wzdłuż krzywych powierzchni przełamu. W zależności od rodzaju tych powierzchni wyróżnia się przełam muszlowy o powierzchniach przypominających kształtem muszlę, ziemisty o powierzchni chropowatej oraz zadziorowaty i haczykowaty o powierzchniach, na których występują nieregularne zadziory i haczyki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *