Ewaporaty

Ewaporaty. Rozpuszczone w rezultacie wietrzenia chemicznego minerały są transportowane rzekami do jezior i mórz, gdzie w sprzyjających warunkach dochodzi do ich ponownego wytrącenia. Część soli w wodzie morskiej może pochodzić z pierwotnej hydrosfery oraz z ekshalacji podmorskich wulkanów. Powstałe przez wyparowanie wody osady nazywane są ewaporatami. Kolejność sedymentacji utworów chemicznych jest następująca: siarczany wapnia CaSO4, chlorek sodu NaCl, chlorki potasu KCl, magnezu KMgCl3 · 6H2O. Ewaporaty odznaczają się strukturami krystalicznymi, które zależnie od wielkości składników określa się jako grubo-, średnio- i drobnokrystaliczne lub skrytokrystaliczne.

Gipsy CaSO4• 2H2O mogą powstać bezpośrednio z roztworu, bądź przez przeobrażenie anhydrytu CaSO4. W skałach gipsowych wtórnych wyróżnia się dwie odmiany: selenit i alabaster. Dla selenitu charakterystyczne są piękne kryształy osiągające kilkanaście do kilkudziesięciu centymetrów. Alabastry są drobnokrystaliczne, białe – cukrowate. Anhydryty powstają przeważnie w wyniku odwodnienia gipsów.

Skały gipsowe pod wpływem redukcyjnego działania bakterii i bituminów zostają przeobrażone w skały siarkowe z widocznymi skupieniami siarki rodzimej.

Sól kamienna jest skałą zbudowaną z minerału halitu NaCl. Występujące czasem domieszki iłu tworzą sole ilaste, żubry i iły solne. Struktura soli jest średnio- i grubokrystaliczna, barwa biała, szara lub różowa. Piękne kryształy halitu tworzą się wtórnie w pustkach z solanek przepływających przez złoże i skały otaczające.

Sole potasowe i potasowo-magnezowe występują w przyrodzie znacznie rzadziej od innych ewaporatów.

Do grupy skał osadowych zalicza się również skały krzemionkowe (SiO2), które mogą powstać przez nagromadzenie organicznego materiału krzemionkowego lub przez chemiczne wytrącenie krzemionki z roztworów wodnych, dalej skały żelaziste, manganowe, alitowe (laterytowe), fosforanowe i inne.