Chryzoberyl

Aleksandryt był przez dziesiątki lat ulubionym kamieniem w Rosji. Znaleziony na Uralu w 1833 r. został nazwany imieniem późniejszego cara Aleksandra II. Stosowany wyłącznie w celach zdobniczych, pod względem gospodarczym nie przedstawia jednak wielkiego znaczenia.

Aleksandrytom nadaje się szlif brylantowy lub schodkowy, natomiast kociemu oku — postać okrągłego lub owalnego kaboszonu.

Jubilerzy określają niekiedy chryzoberyl nazwą chryzolit, chociaż jest to nazwa szlachetnej odmiany oliwinu, lub chryzolit brazylijski, a niebieskim aleksandrytem nazywają niektóre odmiany szafiru. Niekiedy stosuje się nazwę chryzoberyl chryzolitowy. Używane jako imitacje chryzoberylu niektóre syntetyczne korundy lub spinele nazywa się niewłaściwie chryzoberylami lub syntetycznymi aleksandrytami.

Kocie oko chryzoberylowe nazywane jest niekiedy wschodnim, indyjskim lub cejlońskim cymofanem lub wschodnim chryzolitem.

Należy pamiętać, że kocim okiem nazywana jest również odmiana kwarcu, zwana kwarcowym kocim okiem, kocim okiem zachodnim, bawarskim lub węgierskim. Dzięki wyraźnie różnej gęstości i twardości minerały te można łatwo rozpoznać. Ponadto znane są kocie oka korundowe, berylowe, turmalinowe, opalowe, diopsydowe, skapolitowe i sillimanitowe; nie mają one jednak większego znaczenia. Kocim okiem południowoafrykańskim nazywa się włóknistą odmianę krokidolitu. Pewne podobieństwo do kociego oka mają niektóre odmiany bronzytu. Chińskim kocim okiem nazywane są na wyspach Oceanu Spokojnego barwne skorupy ślimaków, które są osadzane w pierścieniach, bransoletach i szpilkach.

Spośród odmian chryzoberylu najwyższą cenę osiągają aleksandryty. Cena za 1 karat wynosi 25—100 dolarów. Cena dużych, wyjątkowo pięknych kamieni dochodzi do 400 dolarów. Zbliżona, choć zazwyczaj niższa, jest cena kociego oka, a najniższa — chryzoberylu barwy żółtej. Syntetyczne chryzoberyle nie mają znaczenia handlowego.

Słynne chryzoberyle. Najpiękniejsza ze znalezionych dotychczas naturalna grupa chryzoberyli znajduje się w Muzeum Mineralogicznym Akademii Nauk w Moskwie. Grupa ta złożona jest z 22 dużych i wielu drobniejszych kryształów aleksandrytu uralskiego. Z Cejlonu pochodzi żółtobrunatny chryzoberyl wielkości 23X17 mm (81 kr). Za najpiękniejszy chryzoberyl uważa się kamień znajdujący się w Muzeum Brytyjskim, znany pod nazwą chryzoberylu Hope’a, należący poprzednio do wspaniałej kolekcji H. Ph. Hope’a, sławnego amatora i zbieracza kamieni szlachetnych z pierwszej połowy XIX w. Ten 45-karatowy kamień, o pięknej żółtawozielonej barwie nie ma żadnych skaz.

W zbiorach Muzeum Brytyjskiego znajduje się również mniejszy chryzoberyl (29-karatowy) o nieco ciemniejszej barwie oraz dwa wyjątkowo piękne aleksandryty z Cejlonu (43- i 27-karatowy). W Państwowym Muzeum w Waszyngtonie znajduje się aleksandryt 65-karatowy; w kolekcji Hope’a znajdowało się również olbrzymie kocie oko chryzoberylowe o średnicy prawie 4 cm.

Rozpoznawanie i naśladownictwo. Szczególna w świecie minerałów własność chryzoberylu (aleksandrytu) polegająca na zmianie barwy pozwala na łatwe jego rozpoznanie. Jako imitacje stosowane są syntetyczne korundy i spinele. Pewne podobieństwo do chryzoberylu wykazują niektóre andaluzyty. Porównanie gęstości i własności optycznych umożliwia odróżnienie tych kamieni.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *