Spinel

Spinel jest tlenkiem glinu i magnezu o wzorze Al2MgO4 lub MgO· Al2O3. Magnez może być w nim częściowo zastąpiony przez żelazo, cynk, mangan lub kobalt, glin — przez żelazo (trójwartościowe) lub chrom.

Postać.

Heliodor

Heliodor. Piękną, przezroczystą odmianą berylu o barwie złotożółtej jest heliodor. Odmiana ta, zwana również złotym berylem, była znana od dawna na Cejlonie. W 1910 r. w Namibii odkryto złoże złotego berylu odznaczającego się wyjątkowo piękną barwą i nadano mu …

Szmaragd

Szmaragd. Spośród szlachetnych odmian berylu najwyżej ceniony jest szmaragd. Jest to kamień o intensywnej barwie zielonej, przezroczysty do przeświecającego.

Występujące zwykle w szmaragdach wrostki odgrywają dużą rolę przy odróżnianiu szmaragdów naturalnych od syntetycznych oraz od innych podobnych kamieni. Najbardziej …

BERYL (SZMARAGD, AKWAMARYN, HELIODOR, MORGANIT, GOSZENIT).

BERYL (SZMARAGD, AKWAMARYN, HELIODOR, MORGANIT, GOSZENIT).

Przezroczyste odmiany berylu dzięki pięknym barwom i dużej twardości są wysoko cenione jako kamienie szlachetne. Do najważniejszych szlachetnych odmian berylu należą: mający barwę zieloną szmaragd, niebieskozieloną — akwamaryn, żółtą — heliodor (złoty beryl), różową …

Słynne diamenty

Wielkie i piękne diamenty wzbudzały od dawna szczególne zainteresowanie ze względu na wysoką wartość i rzadkość występowania. Były one przedmiotem osobnych opracowań m.in. takich wybitnych mineralogów, jak L. J. Spencer i A. Fersman. Niektóre z nich mają interesującą historię, gdyż …

Wydobycie diamentów

Światowe wydobycie diamentów wzrastało do 1975 r. Według obliczeń francuskiego geologa i badacza złóż mineralnych de Launaya do 1910 r. wydobyto 142 mln karatów diamentów. Z tej ilości na Afrykę Południową przypadało 120 min kr, na Brazylię tylko 1/10 część …

Występowanie i eksploatacja diamentów

Występowanie i eksploatacja diamentów.

Diamenty występują w złożach pierwotnych i wtórnych. Złoża pierwotne są nieliczne i eksploatacja ich, nieraz ze znacznych głębokości, jest trudna i kosztowna.

Wśród złóż pierwotnych wyróżnia się dwa typy, których nazwy pochodzą od skał zawierających diamenty. …

Imitacje diamentów

Imitacje diamentów

Pomijając prymitywny sposób naśladowania diamentów za pomocą odmian szkła o dużym współczynniku załamania światła do sporządzania imitacji tego najwyżej cenionego kamienia szlachetnego stosuje się bezbarwne szafiry, cyrkony lub topazy, niekiedy także przezroczysty kwarc (kryształ górski).

Bardzo duży współczynnik …

Własności fizyczne diamentu

Własności fizyczne diamentu.

Łupliwość. Diament ma wyraźną łupliwość równoległą do ścian ośmiościanu. Wykorzystuje się to przy cięciu (odłupywaniu) i szlifowaniu. Przy lekkim uderzaniu ostrza przyłożonego do diamentu w kierunku płaszczyzny łupliwości następuje rozłupanie diamentu na dwie części. Metodą tą posługiwano …

Diament

Diament należy do najbardziej cenionych kamieni szlachetnych. Nazwa diamentu pochodzi od greckiego słowa adamas — niepokonany, co jest związane z jego własnościami, przede wszystkim z twardością, największą spośród wszystkich minerałów. Inną charakterystyczną cechą diamentu jest jego szczególnie silny połysk, zwany …

Współczynniki załamania światła

Współczynniki załamania światła.

Współczynniki załamania światła minerałów są różne; jest to ważna cecha rozpoznawcza, pozwalająca na oznaczanie minerałów nieraz o bardzo podobnych własnościach.

Minerały optycznie izotropowe, tj. bezpostaciowe, jak opal, oraz krystalizujące w układzie regularnym, jak diament, granaty, spinele i …

WŁASNOŚCI OPTYCZNE KAMIENI

WŁASNOŚCI OPTYCZNE KAMIENI

Do charakterystycznych własności minerałów należą własności optyczne, dzięki którym można rozpoznawać bez uszkodzenia minerały nawet o mikroskopijnej wielkości. Odnosi się to zwłaszcza do kamieni przezroczystych, tj. przepuszczających światło. Znajomość zasad optyki kryształów ma zatem duże znaczenie dla …

Łupliwość minerałów

Łupliwość minerałów.

Pod działaniem czynników mechanicznych, takich jak uderzenie lub naciśnięcie ostrzem noża w pewnym kierunku, zgniatanie, nagłe oziębienie lub rozgrzanie, niektóre minerały rozpadają się w sposób prawidłowy na części ograniczone płaskimi powierzchniami. Własność tę nazywa się łupliwością. Jest ona …

Twardość kamieni

Twardość kamieni

Z wektorowych własności minerałów, szczególnie kamieni szlachetnych, najważniejsza jest twardość. Jest to opór, jaki stawiają minerały przy próbach ich zarysowania lub ścierania. Znane są minerały bardzo miękkie, które dadzą się zarysować paznokciem lub drewienkiem zapałki; minerały średnio twarde, …

SUROWY JEST NIECIEKAWY

SUROWY JEST NIECIEKAWY

Widok surowego kamienia szlachetnego rozczarowuje. Ani cienia blasku, ani krzty ognia, ani najsłabszej gry barw! Ot — niekształtny kamyk z chropowatą często, matową powierzchnią, na ogół nieprzezroczysty, niczym się szczególnie nie wyróżniający i w niczym nie przypominający …

SKĄD TA PALETA BARW?

SKĄD TA PALETA BARW?

Jak na wielką tajemnicę patrzono zawsze na barwy kamieni szlachetnych. Najprościej było oczywiście stwierdzić, że rodzą się one w kotłach czarciej kuchni. W gruncie rzeczy sprawa jest jednak łatwo wytłumaczalna.

Wszystkie kamienie dzielimy na dwie wielkie …

CO TO JEST KARAT?

CO TO JEST KARAT?

Wartość kamieni szlachetnych zależy od kilku czynników, między innymi od częstości występowania, barwy i czystości, poprawności szlifu oraz wielkości.

Tę ostatnią określa się w karatach. Wprowadzono ją, ponieważ towar na ogół bardzo drogi i o-ferowany w …

HOBBY KRÓLA ZYGMUNTA

HOBBY KRÓLA ZYGMUNTA

Także królowie polscy nie szczędzili zachodu i funduszy, by posiąść godne ich władzy klejnoty. Skromna była jeszcze zaginiona później korona Bolesława Śmiałego. Władysław Łokietek nakazał przygotować nową, ze szczerego złota, bogato inkrustowaną drogimi kamieniami. Miał się czym …

DARY PIEKŁA

DARY PIEKŁA

Dawniej nie umiano sobie wytłumaczyć pochodzenia kamieni, wyglądających na tle szarych zwykłych skał jak dary niebios, a raczej — piekła. Toteż — w zależności od kraju i lokalnych wierzeń religijnych — taki właśnie dawano im rodowód. W Persji …

DIAMENT ZA ŻYCIE DYPLOMATY

DIAMENT ZA ŻYCIE DYPLOMATY

Teheran, koniec stycznia 1829 roku. Od kilku miesięcy kierownictwo poselstwa rosyjskiego przy „pawim” tronie spoczywa w rękach Aleksandra Gribojedowa, znakomitego dramaturga, autora słynnej komedii „Mądremu biada”. Już przed laty był członkiem tutejszej misji dyplomatycznej, teraz, jako …

WZORY CHEMICZNE MINERAŁÓW

WZORY CHEMICZNE MINERAŁÓW

Wzór chemiczny minerału wyraża jego skład chemiczny określony na podstawie jakościowej, a następnie ilościowej analizy chemicznej. Stosunki ilościowe między atomami pierwiastków wchodzących w skład minerałów podają wzory empiryczne, nie informujące o ich budowie wewnętrznej. Wzory te mogą

Własności chemiczne kamieni szlachetnych

Własności chemiczne kamieni szlachetnych.

Kamienie szlachetne, podobnie jak wszystkie minerały, mają określony skład chemiczny. Występujące w nich pierwiastki należą na ogół do pierwiastków pospolitych, będących częstymi składnikami minerałów.

Najpospolitszym pierwiastkiem jest tlen O. Z wyjątkiem diamentu, który jest czystym węglem, …

ZŁOŻA MINERALNE

ZŁOŻA MINERALNE

Złożem mineralnym jest takie naturalne skupienie surowca mineralnego lub zespołu surowców mineralnych, którego eksploatacja jest opłacalna. Surowcem mineralnym nazywamy minerał lub zespół minerałów występujących w przyrodzie, które bezpośrednio lub po przeróbce mogą być przydatne do celów gospodarczych. Tylko …

SKAŁY PRZEOBRAŻONE

SKAŁY PRZEOBRAŻONE

Trzecią obok skał magmowych i osadowych grupą skał są skały przeobrażone (metamorficzne). Powstały one z wcześniej istniejących skał magmowych lub osadowych, które dostały się w głębsze partie skorupy ziemskiej, gdzie zostały przeobrażone w nowe skały. Głównymi czynnikami przeobrażenia …

SKAŁY OSADOWE

SKAŁY OSADOWE

Skały znajdujące się na powierzchni Ziemi ulegają procesom wietrzenia, tj. mechanicznego i chemicznego niszczenia wskutek działania na nie czynników atmosferycznych. Materiał powstały wskutek wietrzenia może pozostawać na miejscu swego powstania lub może być przenoszony głównie przez wody potoków …

SKAŁY MAGMOWE

SKAŁY MAGMOWE

Najpierwotniejszym materiałem skorupy ziemskiej są krystaliczne masy skalne, złożone głównie z krzemianów. Powstały one przez zastygnięcie gorącego stopu krzemianowego, pochodzącego z głębszych części skorupy ziemskiej. Ten stop krzemianowy zwany jest magmą, a produkty jego krzepnięcia — skałami magmowymi …

FORMY WYSTĘPOWANIA MINERAŁÓW

FORMY WYSTĘPOWANIA MINERAŁÓW

Kamienie szlachetne mogą występować w skałach obok innych składników mineralnych lub tkwić w szczelinach i próżniach skalnych, którymi mogą krążyć roztwory mineralne. Krydo ściany szczeliny. Kamienie szlachetne np. granaty, beryle czy diamenty, rozproszone wśród tworzących skały minerałów, …

Wykształcenie i pokrój kryształów

Wykształcenie i pokrój kryształów

Wykształcenie oznacza zespół wszystkich płaszczyzn występujących na jednym krysztale, a pokrój oznacza ich rozwinięcie ujawniające się w wielkości.

Kryształy niektórych substancji mają bardzo wiele ścian występujących w różnych kombinacjach. Przykładem minerału, którego kryształy odznaczają się bogactwem …

Symetria kryształów

Symetria kryształów

Obserwując kryształy można dojść do wniosku, że mają one nie tylko formę wielościanów wypukłych, ograniczonych ścianami płaskimi, ale że wykazują również zjawiska symetrii. Istnieją trzy rodzaje symetrii względem trzech jej elementów: prostej, płaszczyzny oraz punktu.

Proste, względem których …

Struktura kryształów

Struktura kryształów

Już w XVIII w. wysunięto hipotezę, że prawidłowa zewnętrzna postać kryształów jest wynikiem ich budowy wewnętrznej. Początkowo przypuszczano, że elementami struktury kryształów, ułożonymi w regularną sieć przestrzenną, są cząsteczki o kształtach geometrycznych: kule, elipsoidy, wielościany. W wyniku badań …

Kryształy i ich budowa

Kryształy i ich budowa.

Już w starożytności zauważono, że pospolity minerał zwany kwarcem może występować w postaci wielościanów ograniczonych płaskimi ścianami. Wielościany te mają stale kształt słupa sześciobocznego zakończonego ścianami piramid. Chociaż poszczególne formy geometryczne kwarców różnią się wyglądem, stałą …

Mity i legendy o kamieniach szlachetnych – Historia

Piękne kamienie szlachetne należą do rzadkości. Odnosi się to szczególnie do kamieni większych, których wartość jest bardzo duża. Rzadkość występowania w przyrodzie poszczególnych kamieni wpływa ogromnie na ich wartość i cenę. Piękne nieraz i trwałe granaty, które należą do minerałów …

Badania rentgenograficzne kryształów

Badania rentgenograficzne kryształów.

Najpewniejszym i najdokładniejszym sposobem rozpoznawania i określania minerałów, szczególnie ich wewnętrznej budowy, jest stosowanie metod rentgenograficznych, tj. polegających na przepuszczaniu przez badany kryształ promieni rentgenowskich. Promienie te odkrył w 1895 r. W. Roentgen, który nadał im nazwę …